Kiedy zastanawiam się nad polską muzyką, widzę niezwykłą podróż przez dekady, gatunki i pokolenia. To historia pełna wzlotów, upadków, rewolucji i ewolucji. Jako DJ, który przez lata przebijał się przez góry winyli, kaset i cyfrowych archiwów, mogę śmiało powiedzieć, że polska scena muzyczna to prawdziwa kopalnia złota dla każdego melomana. Od powojennych szlagierów po współczesny trap, od bigbitu po techno – nasza muzyka przeszła niesamowitą metamorfozę, zawsze zachowując jednak coś unikalnie polskiego.
Powojenne Początki i Era Bigbitu
Historia nowoczesnej polskiej muzyki rozrywkowej zaczyna się właściwie po drugiej wojnie światowej. Kraj leżał w gruzach, ale ludzie potrzebowali rozrywki, czegoś co pozwoliłoby im zapomnieć o trudnej rzeczywistości. W latach czterdziestych i pięćdziesiątych dominowały piosenki estradowe, kabaretowe i filmowe. To był czas takich gwiazd jak Mieczysław Fogg, zwany królem polskiego tanga, czy Hanka Ordonówna, która choć karierę zrobiła jeszcze przed wojną, w pamięci Polaków pozostała ikoną.
Mieczysław Fogg to postać absolutnie legendarna. Jego kariera rozpoczęła się jeszcze w latach dwudziestych, ale prawdziwy rozkwit nastąpił po wojnie. Nagrał ponad trzy tysiące piosenek, co jest liczbą wprost astronomiczną. Jego głos był rozpoznawalny od pierwszych dźwięków, a utwory takie jak „Tango Milonga” czy „Już nigdy” stały się klasykami gatunku. Co ciekawe, Fogg dożył stu lat, co czyni go nie tylko najdłużej działającym polskim artystą, ale także żywą legendą, która łączyła przedwojenną Polskę z nowoczesnością.
Prawdziwa rewolucja przyszła jednak w latach sześćdziesiątych wraz z bigbitem. To był polski odpowiednik rock and rolla i beat music, który zawładnął Zachodem. Młode pokolenie Polaków, zmęczone estradowymi szlagierami rodziców, szukało czegoś nowego, czegoś buntowniczego. I właśnie wtedy na scenę wkroczyli Czerwone Gitary, Niebiesko-Czarni czy Skaldowie.
Czerwone Gitary to zespół, który dosłownie zmienił oblicze polskiej muzyki. Założony w 1965 roku w Gdańsku przez Seweryna Krajewskiego i Jerzego Skrzypczyka, szybko stał się fenomenem ogólnopolskim. Ich debiutancki singiel „Nie zadzieraj nosa” stał się hitem błyskawicznie. To była muzyka, która łączyła zachodnią energię rock and rolla z polską melodyką i tekstami. Utwory takie jak „Takie ładne oczy”, „Dozwolone od lat osiemnastu” czy „Ciągle pada” to prawdziwe klejnoty polskiego bigbitu. Co fascynujące, Czerwone Gitary przetrwały próbę czasu i grają koncerty do dziś, choć oczywiście skład wielokrotnie się zmieniał.
Niebiesko-Czarni to kolejna legenda tamtych lat. Założeni w 1963 roku w Gdańsku, reprezentowali nieco surowszy, bardziej rockowy sound. Franciszek Walicki, ich pierwszy menedżer, był wizjonerem, który rozumiał, że polska młodzież potrzebuje swojego rock and rolla. Niebiesko-Czarni dali im właśnie to. Utwory jak „Tańcz” czy „Autostop” były energiczne, buntownicze i idealnie trafiały w gust młodego pokolenia.
Ciekawostką jest to, że władze komunistyczne początkowo nie wiedziały, jak podejść do bigbitu. Z jednej strony była to muzyka zachodnia, więc budząca podejrzenia. Z drugiej strony młodzież ją uwielbiała, więc całkowity zakaz mógłby być politycznie niebezpieczny. Efektem był kompromis – bigbit był tolerowany, ale pod ścisłą kontrolą. Teksty musiały przechodzić przez cenzurę, a zespoły mogły grać tylko w oficjalnie zatwierdzonych miejscach.
Lata Siedemdziesiąte – Rozkwit Rocka Progresywnego
Lata siedemdziesiąte przyniosły kolejną ewolucję. Bigbit zaczął ustępować miejsca bardziej złożonym formom rocka. Na scenę wkroczył rock progresywny, który łączył elementy rocka z jazzem, muzyką klasyczną i eksperymentalnymi brzmieniami. W Polsce liderem tego nurtu było Laboratorium, założone przez Krzysztofa Ścierańskiego.
Laboratorium to zespół, który pokazał, że polska muzyka może być nie tylko rozrywkowa, ale też artystyczna i ambitna. Ich debiutancki album „Laboratorium” z 1971 roku był rewelacją. Utwory były długie, złożone strukturalnie i pełne improwizacji jazzowych. To była muzyka dla wymagających słuchaczy, którzy szukali czegoś więcej niż prostych melodii.
Innym ważnym przedstawicielem polskiego prog rocka był SBB, założony przez legendarnego Józefa Skrzeka. To był zespół, który łączył rock z jazzem i muzyką elektroniczną. Skrzek był nie tylko znakomitym basistą, ale też pionierem w użyciu syntezatorów. Album „SBB” z 1974 roku pokazał, że polska muzyka może konkurować z tym, co działo się na Zachodzie.
Lata siedemdziesiąte to też czas narodzin polskiego rocka poetyckiego. Marek Grechuta i Anawa stworzyli unikalny styl, który łączył rock z poezją i muzyką literacką. Grechuta był nie tylko znakomitym wykonawcą, ale też autorem tekstów o wysokich walorach poetyckich. Utwory takie jak „Korowód”, „Nie dokazuj” czy „Tango Anawa” to prawdziwe perły polskiej muzyki. To były piosenki, które można było śpiewać przy gitarze na studenckich imprezach, ale też analizować pod kątem literackim.
Czesław Niemen to postać absolutnie kluczowa dla zrozumienia polskiej muzyki lat siedemdziesiątych. Choć karierę rozpoczął jeszcze w latach sześćdziesiątych bigbitowym przebojem „Dziwny jest ten świat”, to właśnie w następnej dekadzie pokazał pełnię swojego talentu. Niemen był wizjonerem, który nie bał się eksperymentować. Jego album „Katharsis” z 1976 roku to arcydzieło rocka progresywnego, które łączyło elementy muzyki klasycznej, rocka i awangardy. Niemen był też jednym z pierwszych polskich muzyków, którzy poważnie traktowali syntezatory jako instrument artystyczny.
Ciekawostką z tego okresu jest to, że polski rock progresywny rozwijał się w dość specyficznych warunkach. Muzycy mieli ograniczony dostęp do zachodniej techniki i instrumentów, więc musieli być kreatywni. Syntezatory sprowadzane były z trudnościami, a sprzęt nagraniowy był przestarzały. Mimo to tworzyli muzykę na światowym poziomie.
Punk Rock i Nowa Fala
Przełom lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych przyniósł do Polski punk rocka i nową falę. To był czas, kiedy młode pokolenie buntowało się przeciwko zastanemu porządkowi, a muzyka była formą tego buntu. W Wielkiej Brytanii dominowali Sex Pistols i The Clash, w Polsce pojawiły się własne odpowiedniki.
Tilt to jeden z pionierów polskiego punk rocka. Założony w 1979 roku przez Tomasza Lipińskiego, zespół grał muzykę prostą, energiczną i pełną frustracji młodego pokolenia. To nie była muzyka technicznie doskonała, ale właśnie w tej surowości tkwiła jej siła. Utwory takie jak „Warszawa” czy „Pchła szachrajka” były hymnem pokolenia, które miało dość komunizmu.
Brygada Kryzys to kolejna legenda polskiego punk rocka. Założona przez Roberta Brylewskiego w 1981 roku, tuż przed wprowadzeniem stanu wojennego, grała muzykę jeszcze bardziej surową i bezkompromisową niż Tilt. Ich teksty były bezpośrednie, często wulgarne, ale zawsze szczere. Album „Brygada Kryzys” z 1982 roku to klasyk gatunku, choć oficjalnie ukazał się dopiero w 1988 roku ze względu na cenzurę.
Republika to zespół, który pokazał, że nowa fala może być nie tylko buntownicza, ale też melodyczna i artystyczna. Założony w 1981 roku przez Grzegorza Ciechowskiego, łączył elementy post-punku z new wave i synth-popu. Ich debiutancki album „Nowe sytuacje” z 1983 roku był rewelacją. Utwory takie jak „Kombinat”, „Moja krew” czy „Telefony” pokazywały, że polska muzyka może być nowoczesna, europejska i jednocześnie unikalna.
Grzegorz Ciechowski był postacią absolutnie kluczową dla polskiej muzyki lat osiemdziesiątych. Był nie tylko znakomitym wokalistą i kompozytorem, ale też wizjonerem, który rozumiał, dokąd zmierza muzyka. Republika to był projekt, który łączył muzykę z wizualną stroną – teledyski były równie ważne co sama muzyka. Ciechowski był też mistrzem w tworzeniu tekstów pełnych metafor i aluzji, które omijały cenzurę, ale każdy rozumiał, o co chodzi.
Maanam to zespół, który zdominował polską scenę w połowie lat osiemdziesiątych. Założony w 1979 roku, z charyzmatyczną Kora na czele, grał muzykę, która łączyła nową falę z rockowym pazurem. Album „Nocny patrol” z 1983 roku był przełomowy. Utwory takie jak „Lucciola”, „Nie poganiaj mnie bo tracę oddech” czy „Krakowski spleen” stały się hymnem młodego pokolenia. Kora była nie tylko znakomitą wokalistką, ale też ikoną stylu – jej ekstrawagancki wygląd i sceniczna energia były legendarne.
Stan Wojenny i Muzyka Jako Forma Protestu
Wprowadzenie stanu wojennego w grudniu 1981 roku miało ogromny wpływ na polską muzykę. Dla wielu artystów stało się jasne, że muzyka może być nie tylko rozrywką, ale też formą protestu i narzędziem walki o wolność. Koncerty stawały się miejscami, gdzie ludzie mogli wyrazić swoją frustrację i nadzieję.
Jacek Kaczmarski to postać absolutnie symboliczna dla tego okresu. Poeta i piosenkarz, twórca pieśni „Mury”, która stała się hymnem Solidarności. Kaczmarski był artystą zaangażowanym politycznie, jego teksty były bezpośrednie i nie zostawiały złudzeń co do tego, po której stronie stoi. Ze względu na to był persona non grata w oficjalnych mediach, ale jego kasety krążyły po całej Polsce, przekazywane z rąk do rąk.
Przemysław Gintrowski i Zbigniew Łapiński to kolejni artyści, którzy wykorzystali muzykę jako narzędzie oporu. Ich piosenki oparte na tekstach poetyckich były subtelniejsze niż utwory Kaczmarskiego, ale równie mocne. Gintrowski był znakomitym kompozytorem, który potrafił tworzyć melodie jednocześnie piękne i pełne emocji.
Ciekawostką z tego okresu jest fenomen kaset magnetofonowych. W czasach, kiedy oficjalne media były kontrolowane przez władze, kasety stały się głównym sposobem dystrybucji muzyki. Nagrania robione były w domowych warunkach, kopiowane dziesiątki razy, jakość była kiepska, ale dla ludzi liczyło się przesłanie. To był polski odpowiednik zachodniego undergroundu.
Lata Dziewięćdziesiąte – Wolność i Eksplozja Gatunków
Upadek komunizmu w 1989 roku otworzył polską muzykę na świat. Nagle zniknęły wszelkie ograniczenia – artyści mogli grać, co chcieli, mówić, co myśleli, bez obawy o cenzurę. To doprowadziło do prawdziwej eksplozji gatunków i stylów.
Hip-hop dotarł do Polski w latach osiemdziesiątych, ale prawdziwy rozkwit przeżył właśnie w dziewięćdziesiątych. Kaliber 44 to zespół, który pokazał, że polski rap może być artystyczny, mądry i technicznie dopracowany. Ich debiutancki album „W 63 minuty dookoła świata” z 1996 roku to klasyk gatunku. Joka i Abradab tworzyli teksty pełne inteligentnych rymów i społecznych obserwacji, a produkcje Magika były nowatorskie.
Paktofonika to kolejna legenda polskiego hip-hopu. Trio z Katowic – Magik, Fokus i Rahim – stworzyło coś unikalnego. Ich album „Kinematografia” z 2000 roku to arcydzieło, które pokazało, że polski rap może być emocjonalny, poetycki i jednocześnie uliczny. Tragiczna śmierć Magika w 2000 roku zakończyła działalność zespołu, ale ich muzyka do dziś inspiruje młode pokolenia raperów.
Lata dziewięćdziesiąte to też rozkwit polskiego rocka alternatywnego. Myslovitz to zespół z Mysłowic, który stworzył unikalny styl łączący rock z popu i new wave. Ich album „Miłość w czasach popkultury” z 2000 roku był przełomowy. Artur Rojek tworzył teksty pełne melancholii i nostalgii, a muzyka była melodyczna i przystępna.
Ich Troje to fenomen innego rodzaju. Zespół Michała Wiśniewskiego stworzył polski odpowiednik europop – muzykę taneczną, melodyczną i przede wszystkim komercyjną. Czy to była muzyka artystyczna? Niekoniecznie. Czy miała ogromny wpływ na polską kulturę popularną? Bez wątpienia. Utwory takie jak „Keine Lust” czy „Powiedz” były wszędzie – w radiu, telewizji, dyskotekach.
Disco polo to gatunek, który budzi skrajne emocje. Dla jednych to kicz i żenada, dla innych autentyczna muzyka ludowa naszych czasów. Prawda jest taka, że disco polo w latach dziewięćdziesiątych było fenomenem społecznym. Zespoły takie jak Bayer Full, Boys czy Akcent grały na weselach, festynach i dyskotekach w całej Polsce. Ta muzyka była prosta, taneczna i trafiała do szerokiej publiczności.
Zenon Martyniuk i Akcent to prawdopodobnie najbardziej rozpoznawalny twór disco polo. Utwory takie jak „Przez twe oczy zielone” czy „Życie to są chwile” to prawdziwe hymny gatunku. Można mieć różne zdanie na temat wartości artystycznej tej muzyki, ale nie można odmówić jej popularności i wpływu na polską kulturę.
Nowe Tysiąclecie – Elektronika i Indie
Przełom tysiącleci przyniósł kolejne zmiany. Internet zdemokratyzował dostęp do muzyki – nagle można było słuchać wszystkiego, z każdego zakątka świata. To miało ogromny wpływ na polskich artystów, którzy zaczęli czerpać inspiracje z coraz szerszego spectrum.
Muzyka elektroniczna zyskała w Polsce ogromną popularność. Kluby takie jak Smolna w Warszawie czy Prozak w Krakowie stały się meckami miłośników techno i house. Polscy DJ-e zaczęli grać na międzynarodowych festiwalach, a producenci wydawać muzykę w zagranicznych wytwórniach.
Catz 'n Dogz to duet DJ-ów z Szczecina, którzy osiągnęli międzynarodowy sukces. Ich produkcje łączą techno z house i disco, tworząc unikalny styl. Grali na największych festiwalach świata, od Coachelli po Tomorrowland. To pokazuje, że polska elektronika może konkurować na światowym poziomie.
Lata dwutysięczne to też rozkwit sceny indie i alternatywnej. Nosowska, dawniej wokalistka Hey, rozpoczęła solową karierę, tworząc muzykę bardziej osobistą i eksperymentalną. Jej album „8” z 2008 roku pokazał, że polska muzyka może być dojrzała, inteligentna i artystyczna.
Dawid Podsiadło to zjawisko ostatniej dekady. Zaczął od programu „X Factor”, co mogło sugerować typową karierę popową. Ale Podsiadło poszedł własną drogą, tworząc muzykę, która łączy indie rock z popem i elektroniką. Jego albumy „Comfort and Happiness” czy „Małomiasteczkowy” to wielkie artystyczne i komercyjne sukcesy. Utwory takie jak „Trójkąty i kwadraty” czy „Nie ma fal” pokazują, że można tworzyć muzykę jednocześnie artystyczną i popularną.
Taco Hemingway to obecnie najpopularniejszy polski raper. Jego styl łączy klasyczny hip-hop z trapem i melodycznym rapem. Teksty są inteligentne, pełne kulturowych odniesień i autoironii. Albumy takie jak „Marmur” czy „Café Belga” biją rekordy popularności, a jego koncerty wyprzedają się w kilka minut.
Współczesność – Era Streamingu i Dywersyfikacji
Dzisiejsza polska scena muzyczna jest niezwykle zróżnicowana. Streaming zmienił sposób, w jaki konsumujemy muzykę. Artyści nie muszą już trzymać się jednego gatunku ani czekać na kontrakt z wytwórnią. Mogą publikować muzykę samodzielnie i docierać bezpośrednio do słuchaczy.
Young Leosia to przykład artystki, która zbudowała karierę przede wszystkim dzięki internetowi. Jej styl łączy trap z popem i R&B, a teksty są prowokacyjne i niekonwencjonalne. To pokazuje, jak zmienił się przemysł muzyczny – już nie wielkie wytwórnie decydują o sukcesie, ale bezpośredni kontakt z fanami przez social media.
Sanah to zjawisko ostatnich lat. Jej muzyka łączy indie pop z elementami jazzu i muzyki francuskiej. Utwory takie jak „Szampan” czy „Invisible dress” to delikatne, melodyjne piosenki, które pokazują, że w czasach dominacji trapu i hip-hopu jest miejsce też na subtelniejsze brzmienia.
Mata to młody raper, który w bardzo krótkim czasie osiągnął ogromną popularność. Jego debiutancki album „Młody Matczak” pobił wszelkie rekordy streamingowe w Polsce. Jego styl to nowoczesny trap z elementami emo i punk rocka. To muzyka młodego pokolenia, które dorastało już w wolnej Polsce i cyfrowym świecie.
Ciekawostką współczesnej sceny jest zjawisko tzw. bedroom producers – ludzi, którzy tworzą muzykę w domowych studiach, używając laptopa i podstawowego sprzętu. Nie potrzebują już drogich studiów nagraniowych ani wielkich budżetów. Ta demokratyzacja produkcji muzycznej doprowadziła do eksplozji kreatywności.
Lekcje dla Początkujących DJów
Patrząc na historię polskiej muzyki przez pryzmat doświadczenia DJa, widzę kilka kluczowych lekcji, które mogą być cenne dla każdego, kto zaczyna swoją przygodę z muzyką.
Pierwsza lekcja to autentyczność. Wszystkie najważniejsze momenty w historii polskiej muzyki łączy jedna rzecz – artyści byli autentyczni. Czy to był Niemen eksperymentujący z syntezatorami, Brygada Kryzys grająca surowy punk, czy Taco Hemingway rapujący o swoim życiu – zawsze chodziło o szczerość. Jako DJ nie możesz udawać kogoś, kim nie jesteś. Twoi słuchacze wyczują fałsz natychmiast. Graj muzykę, którą kochasz, nawet jeśli nie jest to akurat trendy gatunek.
Druga lekcja to umiejętność ewolucji. Czerwone Gitary zaczynały jako bigbitowy zespół, ale potrafiły dostosować się do zmieniających czasów. Niemen przeszedł drogę od bigbitu przez rock progresywny po awangardę. Najlepsi artyści nie trzymają się kurczowo jednego stylu, ale rozwijają się i eksperymentują. Jako DJ musisz być otwarty na nowe brzmienia i gatunki. Twój styl powinien ewoluować razem z tobą.
Trzecia lekcja to znaczenie lokalnej kultury. Polska muzyka zawsze była najlepsza, kiedy czerpała z polskich tradycji i doświadczeń, ale jednocześnie była otwarta na światowe wpływy. Republika łączyła new wave z polską melodyką. Kaliber 44 robił hip-hop, ale teksty opowiadały o polskiej rzeczywistości. Nie musisz wybierać między byciem lokalnym a globalnym – możesz być jednym i drugim. Jako DJ powinieneś znać swoją lokalną scenę, grać lokalnych artystów, ale też pokazywać słuchaczom, co dzieje się na świecie.
Czwarta lekcja to technologia jako narzędzie, nie cel. Historia polskiej muzyki pokazuje, że wielcy artyści tworzyli doskonałą muzykę nawet przy ograniczonych środkach technicznych. SBB robił progresywny rock na sprzęcie, który był przestarzały już w momencie zakupu. Pierwsi polscy producenci hip-hopu sampowali z kaset i winyli, nie mając dostępu do profesjonalnego sprzętu. Dziś masz dostęp do niesamowitej technologii – komputery, kontrolery, oprogramowanie. Ale pamiętaj, że to tylko narzędzia. Najważniejszy jest wybór muzyki, umiejętność budowania nastroju i czytania publiczności.
Piąta lekcja to znaczenie kontekstu. Najlepsza muzyka zawsze powstawała w konkretnym kontekście społecznym i politycznym. Punk rock lat osiemdziesiątych był odpowiedzią na komunizm. Hip-hop lat dziewięćdziesiątych odzwierciedlał chaos transformacji. Współczesny trap mówi o życiu młodego pokolenia w erze mediów społecznościowych. Jako DJ musisz rozumieć kontekst, w jakim grasz. Inna muzyka sprawdzi się na klubowej imprezie, inna na prywatnym evencie, jeszcze inna na festiwalu. Musisz czytać nie tylko publiczność, ale też sytuację.
Szósta lekcja to cierpliwość i wytrwałość. Prawie żaden z wielkich polskich artystów nie osiągnął sukcesu z dnia na dzień. Czerwone Gitary grały przez lata, zanim stały się legendą. Niemen przeszedł długą drogę od bigbitu do uznania jako wizjoner. Paktofonika nagrywała demówki przez lata, zanim wydała przełomowy album. Sukces wymaga czasu, pracy i wytrwałości. Jako początkujący DJ nie zniechęcaj się, jeśli od razu nie grasz w najlepszych klubach. Ćwicz, rozwijaj swoje umiejętności, buduj swoją bazę fanów. Każdy wielki DJ kiedyś był początkującym.
Siódma lekcja to budowanie społeczności. Historia polskiej muzyki to historia społeczności – klubów, wytwórni, kolektywów, festiwali. Wielcy artyści nigdy nie działali w izolacji. Zawsze byli częścią szerszej sceny, wzajemnie się inspirowali i wspierali. Jako DJ powinieneś budować relacje z innymi DJ-ami, producentami, promotorami. Chodź na imprezy, poznawaj ludzi, wymieniaj się doświadczeniami. Społeczność da ci wsparcie, inspirację i możliwości rozwoju.
Ósma lekcja to równowaga między komercją a sztuką. To jest wieczny dylemat każdego artysty. Czy grać to, co ludzie chcą słyszeć, czy to, co ty chcesz grać? Historia pokazuje, że najlepsi potrafili znaleźć złoty środek. Maanam robił komercyjną muzykę, ale nie rezygnował z artystycznych ambicji. Dawid Podsiadło tworzy muzykę popularną, ale nie tandetną. Jako DJ musisz nauczyć się tego balansu. Możesz grać popularne hity, ale w ciekawy sposób, z niespodziewanymi przejściami. Możesz wprowadzać mniej znane kawałki, ale w momentach, kiedy publiczność jest na to gotowa.
Dziewiąta lekcja to znaczenie storytellingu. Najlepsze sety DJ-skie opowiadają historię. Mają początek, rozwój, punkt kulminacyjny i zakończenie. To samo dotyczy albumów – najlepsze polskie płyty to nie tylko zbiory piosenek, ale spójne całości. „Kinematografia” Paktofoniki opowiada historię. „Nowe sytuacje” Republiki ma swoją narrację. Jako DJ musisz myśleć o swoich setach jak o opowieściach. Dokąd chcesz zaprowadzić swoją publiczność? Jakie emocje chcesz wywołać? Jak zbudować napięcie i kiedy je rozładować?
Dziesiąta i ostatnia lekcja to miłość do muzyki. To może brzmieć banalnie, ale jest absolutnie kluczowe. Wszyscy wielcy polscy artyści łączy jedno – prawdziwa, głęboka miłość do muzyki. Nie robili tego tylko dla pieniędzy czy sławy. Robili to, bo nie mogli inaczej. Muzyka była ich sposobem wyrażania siebie, komunikowania się ze światem, nadawania sensu życiu. Jako DJ musisz tę miłość mieć w sobie. Jeśli grasz tylko dla zarobku, szybko się wypalicie. Ale jeśli naprawdę kochasz muzykę, jeśli cieszysz cię odkrywanie nowych utworów, jeśli dostajesz gęsiej skórki, kiedy widzisz tańczącą publiczność – to ta miłość będzie napędzać cię przez wszystkie trudności.
Polska muzyka przeszła niesamowitą drogę od powojennych szlagierów do współczesnego trapu. Była buntownicza i konformistyczna, undergroundowa i mainstreamowa, lokalna i globalna. Ale zawsze była autentyczna i pełna pasji. To właśnie te wartości – autentyczność, pasja, wytrwałość i otwartość – powinny przyświecać każdemu, kto zaczyna swoją przygodę z muzyką. Historia polskiej muzyki pokazuje, że sukces jest możliwy, ale wymaga ciężkiej pracy, talentu i szczęścia. Ale przede wszystkim wymaga prawdziwej miłości do tego, co robisz.